ITC akredytowane do ČOS 108017 i 108019 — testy tkanin maskujących dla polskiego przemysłu obronnego

Polski przemysł obronny rozwija się w tempie najszybszym w Europie — według danych Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI) wydatki Polski na obronność w 2024 roku przekroczyły 4,1 procent PKB (najwyższy poziom wśród państw NATO), a krajowe zamówienia z Polskiej Grupy Zbrojeniowej (PGZ) przyniosły rekordową sprzedaż 14,3 mld zł. Komplementarnie polskie firmy są aktywnymi eksporterami materiałów dla armii sojuszniczych — szczególnie czeskiej, słowackiej, węgierskiej i ukraińskiej. Materiały maskujące, kamuflaże i tkaniny techniczne stanowią istotny segment tego eksportu. Od listopada 2024 roku ITC, a.s. Zlín jest akredytowane do badań tkanin maskujących według czeskich standardów obronnych ČOS 108017 i ČOS 108019 — dla polskich producentów eksportujących do armii czeskiej i innych członków NATO oznacza to istotne uproszczenie procesu certyfikacji.

Co to są ČOS — Czeskie Standardy Obronne

ČOS (Český obranný standard) to system krajowych standardów armii czeskiej, prowadzony przez Sekcję Uzbrojenia i Akwizycji Ministerstwa Obrony Republiki Czeskiej (Sekce vyzbrojování a akvizic MO ČR). Powstał w latach 90. po przystąpieniu Czech do NATO i pełni dwie funkcje:

1. transponuje wymagania STANAG (Standardisation Agreements) na język i strukturę krajowego prawa technicznego,
2. dodaje wymagania szczególne dotyczące warunków klimatycznych Europy Środkowej, polityki zakupowej armii czeskiej oraz interfejsów z systemami NATO.

System ČOS jest analogiczny do polskich Norm Obronnych (NO) wydawanych przez Wojskowe Centrum Normalizacji, Jakości i Kodyfikacji. Większość pozycji ČOS i NO odwołuje się do dokumentów STANAG, więc tkanina spełniająca ČOS 108017/108019 zwykle bez problemu przechodzi przez polskie testy NO dla podobnych wyrobów.

ČOS 108017 — wymagania optyczne kamuflażu

ČOS 108017 definiuje wymagania optyczne i sensoryczne dla materiałów stosowanych jako maskowanie przez siły zbrojne. Kluczowe parametry obejmują:

• reflektancję widmową w pasmie widzialnym (380–780 nm) — kamuflaż musi naśladować spektralną sygnaturę tła operacyjnego (las liściasty, las iglasty, tereny rolne, urban, pustynia, śnieg),
• reflektancję w pasmie NIR (Near Infrared, 780–1100 nm) — wymagana, ponieważ większość noktowizorów i detektorów wojskowych pracuje w tym zakresie,
• brak fluorescencji UV — krytyczne dla nocnych operacji ze sprzętem laserowym,
• stabilność barwy po praniu i ekspozycji UV — minimum 50 cykli prania zgodnie z STANAG 4283.

Pomiar odbywa się z użyciem spektrofotometru z integrującą kulą w laboratorium tekstylnym ITC Zlín — placówce wyposażonej w standardowe oświetlenie D65 i F11 oraz urządzenia do symulacji warunków polowych.

ČOS 108019 — wymagania techniczne tkaniny

ČOS 108019 uzupełnia wymagania optyczne o wymagania techniczne samej tkaniny:

Parametr	Wymóg ČOS 108019	Norma badawcza
Gramatura tkaniny	180–250 g/m² (różne klasy)	EN 12127
Wytrzymałość na rozciąganie	min. 600 N (osnowa), 400 N (wątek)	EN ISO 13934-1
Odporność na rozdarcie	min. 25 N	EN ISO 13937-2
Stabilność wymiarowa po praniu	max ±2%	EN ISO 5077
Odporność na płomień	klasa 1 (samogasnące)	EN ISO 15025, EN 1149-5
Odporność na promieniowanie UV	minimum 50 cykli QUV	EN ISO 105-B02
Przepuszczalność powietrza	50–150 mm/s przy 100 Pa	EN ISO 9237

Łącznie z testami optycznymi z ČOS 108017 daje to kompletny obraz tkaniny od strony funkcjonalnej (camouflage) i mechanicznej (trwałość operacyjna). Polski producent dostarczający tkaninę armii czeskiej w ramach przetargu przedstawia raport ITC jako załącznik do dokumentacji technicznej.

Polski rynek dostawców tkanin obronnych

Polskie firmy aktywne w eksporcie tekstyliów wojskowych do regionu V4 (Czechy, Słowacja, Węgry) i krajów bałtyckich obejmują kilka segmentów:

• producenci tkanin technicznych — Lubawa SA (lider rynku, fabryki w Lubawie i Pradze), Pasamon SA (Łódź), Miranda Sp. z o.o. (Turek), Andropol SA (Andrychów),
• konfekcja munduru i wyposażenia osobistego — DZIK (Polski Zakład Włókienniczy), Wojskowe Zakłady Mundurowe Łódź, MARPRO (parki, kombinezony zimowe),
• siatki maskujące i osłony pojazdów — Texet Poland, Poldim Sp. z o.o.,
• wyposażenie indywidualne (plecaki, pasy, kabury) — Helikon-Tex, Voodoo Tactical Polska, Texar.

Wszystkie te firmy w pewnym stopniu eksportują do armii sojuszniczych, a wymóg testów według ČOS jest standardem dla zamówień armii czeskiej (Armáda České republiky) i częstym wymogiem armii słowackiej (OS SR) i węgierskiej (MH). Pełna oferta ITC w zakresie badań wyrobów tekstylnych dostępna jest również dla niewojskowych odbiorców (workwear, ubrania ochronne, materiały namiotowe).

Łączenie z certyfikacją CE PPE

Tkanina maskująca operacyjna, jeśli jest stosowana w mundurach z elementami ochrony przed czynnikami chemicznymi, biologicznymi lub termicznymi, może wymagać dodatkowo oznakowania CE według rozporządzenia (UE) 2016/425 o środkach ochrony indywidualnej. ITC, a.s. jest jednostką notyfikowaną UE z numerem NB 1023 dla tej regulacji — co oznacza, że polski producent może w jednym audycie:

1. otrzymać certyfikat CE dla munduru jako PPE kategorii II lub III,
2. otrzymać raport badań według ČOS 108017/108019 dla zgodności z wymogami armii czeskiej,
3. uzyskać dodatkowe testy STANAG (np. STANAG 2895 dla zachowania w warunkach klimatycznych Europy Środkowej).

Ścieżka łączona oszczędza polskiemu eksporterowi 4–6 tygodni i 25–35 procent kosztów względem oddzielnych zleceń do dwóch laboratoriów.

Logistyka próbek dla polskich klientów

Polskie biuro ITC (Multicert Sp. z o.o.) prowadzi cały proces kontraktowy w języku polskim z polskim NIP-em. Próbki tkaniny są wysyłane bezpośrednio z producenta do ITC Zlín — odległość drogowa z Polski:

• z Wrocławia: 220 km, ok. 3 godziny,
• z Krakowa: 290 km, ok. 4 godziny,
• z Warszawy: 480 km, ok. 6 godzin (kurier nocny),
• z Katowic: 200 km, ok. 2,5 godziny.

Czas tranzytu z Polski jest typowo krótszy niż przy współpracy z laboratoriami obronnymi we Frankfurcie czy Lyonie, co dla pilnych zamówień wojskowych ma realne znaczenie.

Konsekwencje dla polskich zamówień obronnych

Wzrost wydatków obronnych Polski (program Tarcza Polski, modernizacja sił lądowych) generuje rosnące zapotrzebowanie na materiały maskujące — ale również wzmocnioną kontrolę jakości. Polskie zamówienia publiczne dla Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii oraz Wojskowych Zakładów Mundurowych coraz częściej wymagają od dostawców raportów akredytowanego laboratorium z zakresem ČOS lub równoważnym (NO, STANAG). ITC jako akredytowane laboratorium w sąsiednim kraju oferuje polskim producentom tę zgodność — z polską obsługą i fakturą.

---

Polskie biuro ITC — kontakt: [email protected] lub formularz kontaktowy. Dla projektów wojskowych ITC prowadzi obowiązkową procedurę poufności (NDA podpisywany przed wymianą dokumentacji technicznej), zgodnie z wymogami klasyfikacji informacji niejawnych w obu krajach.